5. gaia.
Giltzaduretako asaldurak dituen pertsona.
5. gaia. Giltzaduretako asaldurak dituen pertsona.
1.Higroma
2.Bursitisa
3.Artritisa:
- Sarrera
- Osteoartritisa
- Artritis erreumatoideoa
- Gota
- Espondilitis ankilosatzailea
4. Meniskopatia
1. Higroma
Higromaren faktore sortzailea mintz sinobialaren narritadura edo irritazioa da. Narritadura horrek hantura-prozesua dakar, eta ondorioz, likido sinobialaren kopurua handitzen da. Ohikoa da monja eta fraideetan (belaunetan) eta ikasleetan (ukondoetan).
Adierazpenak: mina eta poltsa baten eraketa
Zainketak: postura hori ekidin, bigungarria ipini
2. Bursitisa
Higroma dagoen lekuan infekzioa sortzen bada, bursitisa gertatzen da.
Adierazpenak: mina, sukarra, beroa
Zainketak: antibiotikoak eman, atsedena, artrozentesia (batzutan)
3. Artritisa:
Sarrera
Artritis hitzak giltzaduraren hantura adierazten du
Ankilosi-sortzaile da
100 artritis mota
Ohikoenak: osteoartritisa eta artritis erreumatoideoa. Biak ala biak kronikoak dira
Osteoartritisa
Osteoartritisa: artrosia: artritis degeneratiboa
Kokapen ohikoak: belauna, aldaka, bizkar-hezurra
Askotan simetrikoa da
Adierazpenak:
-mina
-zurruntasuna (ibiltzearekin arintzen da)
-krepitazioak
-deformidadea
-hantura (etapa berantiarretan)
Eragilea: ezezaguna, zahartzaroarekin lotzen da, desgastea
Faktore erreumatoideoak (autoantigorputzak): ez
Hasera-adina: 50-60
Loditasuna dutenetan
Muskuluak: ez daude kaltetuta
Proba diagnostikoak:
Rx izpietako plaka
Tratamendua eta erizaintza-jarduera:
1- Mina duenean:
-atsedena
-beroa aplikatu
-minaren aurkako botikak
-hanturaren aurkako botikak
2- Neurri orokorrak:
-ariketa egokiak egin (oinez ibili, bizikleta estatikoa...)
-pisua gutxiagotu
-klima lehorra eta beroa
-bainuetxera joatea ona
3- Tratamendu kirurgikoa: beste aukerekin nahikoa ez denean
-artroplastia edo protesia
-osteotomia, adibidez, tibiako osteotomian tibia hezurra mozten da, giltzadura alineatzeko
Belauneko artroplastia
Ohikoa gure ospitaletan
Pertsona asko daude bi belaunak operatuta dauzkatenak
Belauneko artroplastia egiteko arrazoi nagusia: belauneko artrosia: gonartrosia
Aldakako artroplastia
Oso ohikoa
Ospitaleko traumatologia-zerbitzuan ospitaleratzeko arrazoi ohikoenetakoa
Aldakako artroplastia egiteko arrazoi nagusiak:
- aldakako artrosia (koxartrosia)
- aldakako fraktura
Aldakako artroplastia eta gero:
•Ohean: aldakako kuxina (1.-2. egunean)
•Ohetik gurpil-aulkira (2.-3. egunean)
•Gurpil-aulkitik taka-takara (3.-4. egunean)
•Taka-takatik makuluetara (4.-5. egunean)
•Makuluetatik bakarrik oinez ibiltzera (6. egunean)
•Alta edo etxeratzea: 5.-6. egunean
Aldakako artroplastia: erizaintza-jarduera: irakurri artikulua
González, M.C. (1994). “Cuidados standard ante una artroplastia de cadera y su preparación para el alta”. Enfermería Científica, 146-147, 73-77.
Artikulua irakurri ondoren, ikasleak erantzuteko galderak:
1.Aldakako artroplastia egin aurretik, prestaketa fasean, ze azalpen emango dizkiogu pazienteari?
2.Aldakako artroplastia egin ondoren, makuluekin hasten denean, nola mugituko ditu (ze ordenetan) oinak eta makuluak?
Aldakako artroplastia: erizaintza-jarduera: irakurri txostena
Donostia Ospitaleko Traumatologia Zerbitzuko gida: “Protesia zaintzeko jarraibideak”
Txostena irakurri ondoren, ikasleak erantzuteko galderak:
1.Aldakako artroplastia egin ondoren, 12 asteetan gutxienez, zein dira pazienteak ekidin behar dituen lau mugimenduak?
2.Aldakako artroplastia egin ondoren, pazientea bere etxean zutik dagoela, nola egin behar du aulki batean esertzeko?
Artritis erreumatoideoa
Gaixotasun sistemikoa, baina hasera giltzaduretan
Kartilagoa kaltetzeaz gain, hezurra, ligamentoak nahiz tendoiak kaltetu daitezke. Ehun berezi bat (panusa) sortzen da eta horrek kaltea dakar.
Askotan simetrikoa da
Eragilea: ezezaguna, gaixotasun autoimmunetzat hartzen da
Faktore erreumatoideoak (autoantigorputzak): bai
Hasera-adina: 30-40
Pisu normala dutenetan
Anemia izaten dute
Muskuluak: urteak pasa ahala, bai daude kaltetuta
Adierazpenak:
-mina
-zurruntasuna (ibiltzearekin handitzen da)
-noduluak
-deformidadea
-hantura
Tratamendua eta erizaintza-jarduera:
1- Mina duenean: fase akutuan:
-Atsedena (jarrera funtzionalean)
-Ariketa isometrikoak
-Minaren aurkako botikak
-Hanturaren aurkako botikak
2- Neurri orokorrak:
Ikus bideoa:
Ikaslearentzat zeregina: pertsona horiei artikulazioak zaintzeko aholku egokiak apuntatu
3- Konponbide kirurgikoa: beste aukerekin nahikoa ez denean
-artroplastia egin
-artrodesia egin (giltzadura fixatu)
-osteotomia egin
Gota
Artritis kronikoa da
Faktore sortzailea: azido urikoaren pilaketa edo metaketa. Ondorioz, kristalak eratzen dira, eta horrek mina, hantura eta mugiezintasuna sortzen du
Leku ohikoak: zangoko behatz lodia, eskuetako hatzetan, belauna
Ez da simetrikoa
Gehienetan, gizonezkoa
Tratamendua eta erizaintza-jarduera:
1- Mina duenean:
-atsedena
-zangoa altueran
-minaren aurkako botikak
-hanturaren aurkako botikak
2- Orokorrean:
-txisa eginarazteko neurriak (likido asko edan...), azido urikoaren kanporatzea errazteko
-azido urikoa duten elikagaiak ekidin (haragia, mariskoa...)
Espondilitis ankilosatzailea
Espondilitis: bizkarrezurreko hantura adierazten du
Ankilosatzailea: ankilosi-sortzaile dela
Artritis kronikoa
Eragilea: ezezaguna. Heredentziarekin zerikusia. Gaixotasun autoimmunea?
Bizkarrezurreko giltzaduren artritisa. Giltzadurak gogortzen doaz, eta gaixoa okertuta geratzen da aurrera begira
Urteetako bilakaera
Adierazpenak:
-mina
-hantura
-zurruntasuna
-deformazioa: lepoa aurrera
Tratamendua eta erizaintza-jarduera:
1- Mina duenean:
-atsedena
-minaren aurkako botikak
-hanturaren aurkako botikak
2- Orokorrean:
-ariketa posturalak: lurrean etzanda ipini 15 minutuz, ahoz gora, egunean 3-4 aldiz
3- Konponbide kirurgikoa: beste aukerekin nahikoa ez denean
-bizkarrezurreko osteotomia
-bizkarrezurreko artroplastia
4. Meniskopatia